Loy

نکاح

13.05.2008 13:55

نکاح

۱-نکاح په لغت او اصطلاح کې ،صفت يې ،رکن يې
۲-دنکاح شرطونه
۳-دنکاح حکم
۴-نکاح په کومو تورو تړل کیږي ؟
۵-نكاح چې په كومو تورو تړل كيږي هغه په دوه ډوله دي
۶- دمحرماتو بیان
 
۱-
نکاح په لغت كې يو ځای كولو ,او په اصطلاح كې هغه تړون ته ويل كيږي چې له امله يې سړي ته له ميرمنې او ميرمنې ته له سړي نه دشريعت په چوكاټ كې دننه دخپل غريضه غوښتنو دپوره كولو حق حاصليږي .
صفت يې : نكاح داعتدال په مهال سنت مؤكده ,او دورپسي كړيدو په مهال واجبه ده , خو كه دسړي له لوري په ميرمنه باندې دتيري كولويا دنه سمبالولوويره وه نو بيا داسې چاته دنكاح كول مكروه دي .
دنكاح ركن : ايجاب او قبول دى ,له تړون كوونكو نه چې هر يو يې په لومړي ځل كوم تورى ادا كوي هغه ته ايجاب او له دوهمه لوري دنوموړي توري ځواب وركولو ته قبول ويل كيږي .
۲- دنكاح شرطونه په لاندې ډول دي
۱-تړون كوونكي به عاقل بالغ او ازادوي , نو دليوني او هغه ماشوم چې عقل نلري نكاح نه منعقده كيږي , او دمريي او هغه ماشوم چې عقل ولري نكاح بيا د(ولي) تر اجازې پورې موقوفه بلل كيږي .
۲- محل به دنكاح وړ وي ,يعنې داسې ميرمن به وي چې له هغې سره شرعا نكاح روا وي .
۳-تړون كوونكي به ديوه او بل خبرې اوري
۴-دنكاح په مهال به دوه شاهدان نارينه يا يو نارينه او دوه ښځينه موجودي وي ,په شاهدانو كې هم اسلام ,عقل ,ازادي او بلوغ شرط دى
۵-شاهدان به دتړون كوونكو خبرې اوري, ځكه نو دبيدو خلكوپه شاهدي سره نكاح نه تړل كيږي
۶- ايجاب او قبول به په يوه مجلس كې وي
۷-ايجاب او قبول به سره مختلف نه وي , دساري په توګه كه يو سړي چاته وويل چې زه خپله لور تاته په يو لك روپۍ ولور په نكاح دركوم او دوهم سړي وويل چې نكاح مې قبوله ده خو ولور نه قبلوم نو دانكاح باطله ده
۸-نكاح به دښځې ټول بدن ته یا داسې اندام ته راجع وي چې هغه په ټول بدن باندې تعبيريږي لكه سر او غاړه , ځكه نو كه چا وويل چې زه دلور لاس يا پښه تاته په نكاح دركوم نو دا نكاح نه تړل كيږي ,خوكچيري يې ګيډه يا شا وښودله نو داحنافو دمشايخو په اند يې نكاح تړل كيږي ,او كچيري يې وويل چې نيمايي لور تاته په نكاح دركوم نو غوره قول دادى چې نكاح يې نه كيږي .
۹-خاوند او ميرمنه به څرګندوي ,نو كه دچا دوه لوڼې وې او ويې ويل چې زه يې يوه تاته په نكاح دركوم او څرګنده يې نكړه چې كومه يوه نو نكاح يې نه كيږي
۱۰-ښځه به په نوموړي نكاح خوښه اوراضي وي , كه هغه باكره بالغه(پيغله) وي او كه ثيبه (يو ځل واده شوي ) .
۳-دنكاح حكم
دادى چې سړي ته له ميرمنې او ميرمنې ته له سړي څخه تر شرعي چوكاټ لاندې دهرډول غريضه اړتياوو دپوره كولو اجازه وركول كيږي .او په سړي باندې دښځې نفقه ,لباس ,اووَلوَرواجبيږي ,اوميرمنه دخاوند له اجازې پرته دباندې تللو حق نلري ,همداراز حرمت مصاهرت (چې تفصیل يې دمحرماتوپه بیان کې راځي) اودميراث وړلو حقونه دواړو غاړو ته ور په برخه كيږي .
همداراز په خاوند باندې له يوې نه دډيرو ښځو په مهال دهغوی تر منځ برابري كول په شپه تيرولو ,لباس او خوراك كې واجبيږي ,همداراز په ميرمنه باندې دخاوند دوربللو په مهال دخاوند خواته ورتلل واجبيږي او دخاوند او ښځې تر منځ په ښه ډول ګزاره كول اړين بلل كيږي , او خاوند ته دهمدې ميرمنې له خور سره نكاح كول دنوموړې ميرمنې تر ژونده پورې حراميږي .
۴- نكاح په كومو تورو تړل كيږي ؟
نكاح په ايجاب او قبول تړل كيږي خو داخبره په ياد ساتل اړين بريښي چې دايجاب او قبول توري به دواړه يا يې هم كوم يو په تيرې شوې زمانې دلالت كوي ,دساري په توګه داسې به ويل كيږي (ما خپله فلانۍ لور تاته دركړې وه ) دابل لورې به وايي (ما قبوله كړې وه ) يا به داسې وايي (ماخپله لور تاته په نكاح دركړيوه )دا بل لورې به وايي (ما قبوله كړيده ) دګونګي نكاح په اشاره باندې تړل كيږي كه يې چيرې دقبول لپاره ځانګړې اشاره څرګنده وه .
۵-نكاح چي په كومو تورو تړل كيږي هغه په دوه ډوله دي
لومړى صريح توري , لكه دنكاح توري (ما خپله لور تاته په نكاح در كړيوه ) دتزويج توري (زه خپله لور تاته په تزويج دركوم ) همداراز هغه ټول توري چې په هغو سره ديوه څرګند شي ملكيت په سملاسي ډول تر لاسه كيږي په هغو تورو سره نكاح هم تړل كيږي لكه :هبه ,تمليك ,صدقه ,بيع او شرا تورو سره نكاح تړل كيږي .
دوهم ـ دنكاح دتړلو لپاره كنايي توري :
څنګه چې دنكاح دتړلو لپاره كنايي توري ډير دي او حكمونه يې سره جلا جلا دي ځكه يې نو له ليكلو نه ډډه كوو ,البته دنكاح په ترڅ كې دكنايي تورو دكارولو په مهال كې دې د نكاح دتړل كيدو او نه تړل كيدو پوښتنه له ځايي علماو نه وپوښتل شي .
۶-دمحرماتو بيان
له نكاح مخكې او له نكاح وروسته چې له كومو ميرمنو سره نكاح تړل حرام دي هغه په نهه ډوله دي :
لومړى -محرمات باالنسب : يعنې هغه ميرمنې چې دنسب له امله ورسره نكاح حرامه ده لكه ميندې ,خويندې , تروريانې ,خاله ګانې , وريرې , خورزې , له نوموړو ميرمنو سره دتل لپاره نكاح كول (ياهم ورسره يو ځای كيدل دملك يمين په ډول ) حرام او ناروا دي .
په ميندو كې دسړي ميندې او نيا ګانې كه هغه دپلار له لورې وي كه دمور له لورې تر هرڅومره لوړه پوړه پورې ټولې ګډې دي .
همداراز په لوڼو كې خپلې لوڼې او دزامنواو لوڼو لوڼې تر هر څومره ښكته پوړه پورې ټولې ګډې دي .
همداراز په خويندو كې هغه خور چې په مور او پلار دواړو كې سره ګډوي (حقيقي خور),يا يواځې په پلار كې سره ګډوي (اخيافي خور) يا يواځې په مور كې سره ګډوي (علاتي خور) ټولې ګډې دي .
همداراز په وريرو او خورزو كې خپله دوي او دهغوي لوڼې او دهغوی دلوڼو لوڼې تر هر څومره ښكته پوړه پورې ټولې شريكې دي .
په عماتو كې هغه عمه چې دپلار او مور دواړو له لورې وي يا يواځې دپلار يا يواځې دمور له لورې وي همداراز دنيكونو عمې دمور عمې دنياګانو عمې تر هرڅومره لوړه پوړه پورې ټولې ګډې دي .
له خالاګانو نه هم دعمه ګانو په څير دمور او پلار يا يواځې دپلار يا يواځې دمور همداراز دپلار ،نيكونو، مور او نياګانوخاله ګانې تر هر څومره لوړه پوړه ټولې مراددي .
دوهم -محرمات صهريه : هغه ميرمنې چې دخسر ګنۍ توب له امله ورسره نكاح حرامه ده په څلور ډوله دي :
۱-دميرمنې ميندې او نيا ګانې كه هغه دمور له لورې وي كه دپلار تر هرڅومره لوړه پوړه پورې چې وي ټولې حراميږي .
۲-دميرمنې لوڼې (چې هغه له بل خاوند څخه وي يا دهغې داولادونو لوڼې تر هرڅومره ښكته پوړه پورې چې وي خو پدې شرط چې له نكاح وروسته به له نوموړې ميرمنې سره جنسي اړيكې ټينګې شوي وي خو كه له نكاح وروسته دجنسي اړيكو تر ټينګيدا له مخې دخاوند او ښځې تر منځ جدايي (طلاق) راغله نو بيادې خاوندته دميرمنې دعدت (دريو حيضونو كه حامله نه وي او كه حامله وي بيا يې عدت دماشوم پيدايښت دى ) تر تيرولو وروسته دنوموړې ميرمنې له هغو لوڼو سره چې له بل خاوندڅخه وي نكاح روا کیږي ) .
۳-دځوی ميرمنه ,دځوی دځوی ميرمنه ,تر هر څومره ښكته پوړه پورې ,كه ځوی له نوموړې ميرمنې سره جنسي اړيكې تر سره كړې وي او كه يې نه وي په هر صورت حراميږي . البته دمتبني (يعني هغه چاته چي يواځي په خوله ورته ځوی ويل شوي وي او په حقيقت كي يي ځوی نه وي )له ميرمنې سره نكاح كول روادي .
۴-نوموړي تړون كوونكي ته دميرمنې دپلرونو او نيكونوتر هر څومره لوړه پوړه پورې وي (كه هغه دپلار له لورې وي او كه دمورله لورې) له ميرمنوسره نكاح كول ندي روا .
دا هم هغه ميرمنې دي چې دتل لپاره ورسره نكاح حرامه ده .
دريم -محرمات بالرضاع : هغه ټولې میر منې چې دنسب اوصهریت له امله ورسره نکاح حرامه ده درضاع(ددوه نیمو کلونوپه موده کي دکومې ميرمنې د شيدوڅښلو) له امله په شيدې څښونکی هلک یا انجیلۍ باندې حراميږي . که څه هم ماشوم یا ماشومې د میرمنې تی یواځې یو ځل رودلی وي بیاهم رضاع ثابتيږي .
څلورم - محرمات باالجمع : یعنې هغه میرمنې چې په یوه مهال یې په نکاح کې یو ځای کول حرام دي په دوه ډوله دي : ۱-د اجنبياتو تر منځ یو ځای کول ۲- د ذوي الارحامو تر منځ يو ځای کول .
۱- د اجنبیاتو تر منځ خو هیڅکله هم ترڅلورو نه ډیرې ښځې یو ځای کول روا نه دي .هر مسلمان ته په يوه مهال یواځې دڅلورو ښځو د په نکاح کولو اجازت شته او بس ،خو کچيرې له څلورو نه کومه یوه يې مړه شوه نو بیا له بلې ښځې سره نکاح کول ورته رواده که په نوموړې ډول دنکاحګانو شمیره تر لسو هم ور واوړي کومه پروا نلري . یواځې دومره خبره په ياد ساتل پکاردي چې په یوه مهال تر څلورو ډیرې نکاح کول روا نه دي .
۲- دذوات الارحامو تر منځ یو ځای والی ـ نو د دوو خویندو تر منځ یو ځای والی نه په نکاح سره روا دی او نه په مينځي توب سره .که هغه دواړه خویندې نسبي وي که رضاعي .
همداراز پدې اړه د یوې قاعدې په یاد ساتل پکار دي اوهغه دا چې : د داسې دوو میرمنو تر منځ په نکاح کې یو ځای والی نه دی روا چې که له هغو دواړو ښځو نه یې کومه یوه مونږ نارینه فرض کړو نو د دوی تر منځ نکاح نه وي روا یا دنسب له امله یا هم درضاع له امله ، دساري په توګه د یوه سړي لپاره په یوه مهال د وريرې او دهغې د عمې تر منځ نکاح نه ده روا ځکه له دې دواړو میرمنو نه کومه یوه که مونږ سړی فرض کړو نو نکاح یې نه سره کیږي دا وریره توب او عمه توب که دنسب له امله وي او که د رضاع له امله وي په دواړو صورتونو کې د یوه سړي لپاره د داسې دوو میرمنو تر منځ نکاح کول نه دي روا .
پنځم ? په ازاده ښځه برسیره مينځه په نکاح کول نه دي روا ، ځکه نو که چا مينځه او ازاده ښځه په یوه تړون کې سره یو ځای کړل نو په ازاده ښځه کې نکاح سميږي او په مينځه کې نه سميږي .
شپږم - هغه ميرمنې چې په هغوی پورې د بل چا حق تړلی وي نکاح نه ده ورسره روا ، لکه د ميړو ښي سره نکاح حرامه ده ،همداراز که یوه میرمن د بل چا په عدت کې ناسته وه هم نکاح ورسره حرامه ده تر څو یې عدت تیر شي ، عدت که دطلاق وي ،که د وفات وي ،که د نکاح فاسد وي ،او که شبهي نکاح دټولو عدتونو همدا حکم دی .
اووم -محرمات باالشرک : هغه میرمنې چې مجوسۍ یا بت پرستې وي نکاح نه ده ورسره روا ، همداراز له لمر پرستو ،ستوري پرستو ،اباحیه و،باطنیه و ،انځور پرستو او زنادقه و سره هم نکاح نه ده روا .البته له کتابیې میرمني سره نکاح روا ده .
اتم- محرمات باالملک : مير منې ته دا نه ده روا چې له خپل مريي سره نکاح وکړي همداراز که کوم مريي دنوموړې میرمنې او بل چا تر منځ ګډ وي هم نکاح ور سره نه ده روا .
نهم ? محرمات باالطلاق : که یوه سړي خپلې میرمنې ته درې طلاقونه ورکړل نو تر څو چې له نوموړې ميرمنې سره بل چا نکاح نه وي کړي او جنسي اړيکي یې نه وي ورسره ټینګې کړي تر هغه لومړي سړي ته د دوهم ځل لپاره نه روا کيږي .
والله اعلم باالصواب


ستاسو تبصره


لطفاً لاندې افغانستان په انګليسي تورو وليکئ.
Rafiullah Stanikzai | Create Your Badge
د رفیع الله ستانکزي پاڼه - اړيکشمېره: 93700308908 + برېښليک: rafiullah.stanikzai@gmail.com